Yapay zeka (AI), sağlık sektörüne girdiğinden beri sektörün verimini ve hastalara ulaşma imkanlarını arttırdı. Gelecekte de yapay zeka bu açıdan büyük potansiyele sahip olacak gibi görünüyor.

Günümüzde makinalar birçok sektöre nüfuz etti ve insanların verebileceği geleneksel kararları verecek duruma geldi. Bu kulağa korkutucu gelse de AI sayesinde hayatımızın birçok alanında iyileştirme yapılabiliyor. Sadece endüstri değil tıp da AI’ dan etkilenmiş durumda. AI’daki gelişmeler sayesinde tıp alanında AI daha da benimsenir halde geldi. Gelecekte sağlık sektöründe AI payının hızla artacağı tahmin ediliyor. Örneğin, ‘Artificial Intelligence in Healthcare Market’ araştırma raporuna göre, küresel yapay zakanın sağlık sektöründeki değeri 2016 yılında 1,441 milyon dolar iken, 2023 yılında 22,790 milyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Deri Kanserini Tespit Edebilen Algoritma

Erken teşhis ve hastalıkların önlenmesi AI’nın önemli faydalarından biridir. Stanford Üniversitesi Stanford Artificial Intelligence Laboratory ‘de yapılan çalışmalar sonucu doktora gitmeye gerek kalmadan deri hastalığını teşhis edebilecek bir uygulama ortaya çıktı. 2017 yılında, Standford Üniversitesindeki bir grup bilim insanı cilt kanserini tespit edebilecek AI algoritması geliştirdiklerini açıkladılar. Öncelikle 130.000 cilt anomolisi ve hastalığının görüntülerini içeren bir sistem oluşturdular. Daha sonra, bu veriler ışığında cilt kanserini tepit edebilecek algoritma geliştirdiler. Son olarak dermotologların teşhisleri ile sonuçların doğruluğunun tepit edilmesi gerekiyordu. Kurul onaylı dermotologların teşhisleri algoritma sonuçlarıyla %91 oranında eşleştiği görüldü. The Guardian’ın haberine göre ise ilerleyen yıllarda AI dermotologlardan daha başarılı tespitler yapabilir hale gelecek.

Görsel Kaynak: dermatology_sub

Dermatologlar cilde bakmak için bir tür, el mikroskobu, dermatoskop kullanır. Stanford’daki bilgisayar bilimcileri, cilt kanseri için, kurul sertifikalı dermatologların performansını karşılayan yapay olarak akıllı bir teşhis algoritması oluşturdular.

Bahsedilen algoritma şimdilik bilgisayar için geliştirilmiştir fakat  bu bilim insanları uygulamanın cep telefon versiyonunu üretmeyi amaçlıyorlar. Bu sayede hastalar akıllı telefonlarından çekecekleri fotoğraf ile doktora gitmeden cilt kanserini tespit edebilecekler. Araştırmacıların hedefinde başka hastalıkların da bu şekilde tespit edilmesini sağlamak var.

 

Dinleyerek Kalp Krizlerini Tespit Eden AI sistemi : Corti

Stanford’daki bilim insanlarının yaptığı görüntüleri kullanarak cilt kanserini tespit eden algoritmanın ses versiyonu olan Corti, sesleri analiz ederek kalp krizlerini tespit ediyor. Corti, acil aramalar sırasında arayan kişiden aldığı bilgileri analiz ederek ona komutlar ve önemli bilgiler vermeye programlanmıştır. Arama sırasında arka plandaki ve arayan kişinin seslelerini analiz edebildiği için kalp krizi ataklarının daha etkin bir şekilde belirlenmesini sağlamaktadır.

33.üncü Uluslararası Katılımlı Kardiyoloji Kongresi’inde açıklanan verilere göre sadece Türkiye’de yılda 200 bine yakın yetişkin kalp krizi geçirmektedir. Kalp krizi sırasında kaybedilen her dakika hastanın yaşama şansını %10 oranında azaltması Corti’yi daha da önemli kılmaktadır. Normal bir memur acil çağrı sırasında kalp krizlerini %73 oranında tespit edebilirken, AI’ da bu oran %95’e varmaktadır.

Corti test sırasında 170.000 aramayı analiz etti. Aramalardan birinde, bir adamın bir binadan düşerek boynunu kırdığını haber veren bir kadın vardı. Arka plandaki soluk soluğa ve hafif hırıltı sesler Corti tarafından dikkatlice analiz edildi ve adamın kalp krizi geçirdiğini tespit etti. Sistem şu an sadece Danimarka’da kullanılmaktadır ama geliştiriciler ilerleyen zamanlarda bu sistemin diğer Avrupa ülkelerinde kullanılacağını bildirmektedirler.

 

Yapay Zeka ile Geleneksel Kan Testlerinin Sonu mu Geliyor?

Yapay zeka insan hayatını birçok yönden kolaylaştırmaya devam ediyor. Artık kan testi gibi tıbbi testlerin uygulama şeklinde değişiklik yapabilecek. Kan testleri bir çok teşhis ve kontrol için önemli bir uygulama olmasına rağmen çoğu hasta için bu kan verme olayı zorlayıcı bir süreçtir. Buna çözüm üretmek adına California’daki AliveCor şirketi çalışmalara başladı ve KardiaK Software Platform’unu geliştirdiler. Bu yapay zeka sistemi geleneksel kan testi yapılmaksızın topladığı EKG verileri ile hiperkalemiyi tespit edebilmektedir.

Hiperkalemi Nedir?

Hiperkalemi, hastanın kan potasyum seviyelerinin çok yüksek olduğu ve potansiyel olarak “hayatı tehdit eden kardiyak aritmiye ve ölüme” neden olduğu bir durumdur. Kandaki potasyum vücutta dikkatli  bir şekilde düzenlenir ve potasyum seviyeleri biraz yükselse dahi hayatı tehdit eden kardiyak aritmilere ve ölüme neden olabilir. Kronik böbrek hastalığı olan yetişkinler için, bir günlük potasyum 5.5 ila 5.9 mmol / L ise, bir günlük ölüm olasılığı yaklaşık 3 kat daha yüksektir ve eğer 6.0 mmol / L ya da daha büyükse, 13 katın üzerindedir.

Potasyum bu kadar ciddi bir sorun iken, doktorlar sadece kan testleri yaparak kandaki potasyum seviyesini ölçebiliyorlardı fakat durum değişti. AliveCor’un yazılımı sayesinde, kandaki potasyum seviyesi hastanın kanı olmadan evde tanımlanabilir. Yazılım, AliveCor’un giyilebilir cihazı tarafından alınan elektrokardiyogram (EKG) verilerini analiz eder ve hastaya birkaç saniye içinde doğru sonuçlar verir. Kısaca, kandaki potasyum seviyesi arttıkça kalp ritmi bozulduğu için EKG verileri hayati önem taşımaktadır.

FDA Atılım Cihazı statüsüne ulaşmış olan teknoloji, hiperkalemi tanısında devrim yaratabilir ve hastaların evlerinde rahatça potasyum seviyelerini kontrol etmenin daha kolay ve acısız bir yolunun keyfini çıkarmasına izin verebilir. Teknolojinin ortak bir geliştiricisi, Mayo Clinic ekibinden Dr. Paul Friedman’a göre, bu yazılım “sağlık sistemi paralarından tasarruf ederken insanların hayatını kurtarabilir”.

 

Yapay zeka akımları sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere çeşitli endüstrileri etkiliyor. AI’nın yönlendirdiği inovasyon dalgası, daha fazla hastanın hayatını kurtarabilecek en yeni çözümlerin geliştirilmesini sağlayabilir. Bu çözümlerin çoğunun hala erken evrede olmasına rağmen, nerede yaşadıklarına bakılmaksızın sağlık hizmetlerinin etkili, daha uygun fiyatlı ve herkes tarafından kolayca erişilebilir olduğu daha parlak bir geleceğe bir adım daha yaklaşıyoruz.

 

KAYNAKLAR:

https://www.alivecor.com/press/press_release/fda-designates-alivecors-bloodless-hyperkalemia-test-a-breakthrough-device/
https://www.alliedmarketresearch.com/artificial-intelligence-in-healthcare-market
https://cliniciantoday.com/artificial-intelligence-in-medicine-current-trends-and-future-possibilities/
https://www.fastcompany.com/40515740/having-a-heart-attack-this-ai-helps-emergency-dispatchers-find-out
https://www.mobihealthnews.com/content/alivecors-ai-noninvasive-blood-potassium-screening-snags-breakthrough-device-designation-fda
https://news.stanford.edu/2017/01/25/artificial-intelligence-used-identify-skin-cancer/
https://www.technologyreview.com/f/609969/ai-could-diagnose-your-heart-attack-on-the-phone-even-if-youre-not-the-caller/